Na tropie zabytku - cz. II

 Legenda opisanego poniżej planu.

Czy złamano zalecenia?

By lepiej zrozumieć poruszaną sprawę zniknięcia portalu z ul. Grunwaldzkiej  poznajmy jak przedstawiała się sprawa  ochrony zabytków w tamtych czasach od strony formalno- prawnej….

W toku II wojny światowej i bezpośrednio po niej los wielu zabytków na Ziemiach Odzyskanych był zagrożony. Wiele z nich uległo zniszczeniu, a te zachowane wymagały rozpoznania i weryfikacji bowiem w wielu przypadkach  dokumentacja po Niemcach nie zachowała się. Spośród wielu priorytetów  tamtych lat (m. inn. odgruzowywanie, odbudowa zniszczeń) znaleziono jednak miejsce na ochronę zabytków. We Wrocławiu w roku 1950 rozpoczęła działalność Pracownia Konserwacji Zabytków,  był też  Urząd  Dolnośląskiego Konserwatora Zabytków. W obu tych Instytucjach pracował Mirosław Przyłęcki, późniejszy profesor architektury ,a w latach 1958-73 dolnośląski konserwator zabytków (w latach 1975-95 również członek  Rady woj. Legnickiego).Zmarł w 2011r..Wspominam o nim  również dlatego iż, jak się wydaje,  wszystko co dotyczy dolnośląskich zabytków, więc i naszego portalu, działo się w czasach kiedy decydował  w tych sprawach. Ponadto  M. Przyłęcki  był  w końcu lat 50-tych autorem  studiów konserwatorsko-urbanistycznych oraz dokumentacji konserwatorskich wielu dolnośląskich miast-w tym Jawora. Pracę tą poznałem w Instytucie Dziedzictwa Narodowego we Wrocławiu. Zawiera  informacje o położeniu, wartości, stanie technicznym obiektów (zwłaszcza zabytkowych) oraz wskazówki co do remontów. Studia te zawierały plany miast z zaznaczeniem obiektów i wytycznymi co do ich dalszego losu. O naszym portalu można  przeczytać, że pochodził z  XVI wieku (z r. 1596 ) oraz zapoznać się z jego fachowym opisem. Pisze się też że kamienica  której wejście on zdobił (nr. 26) jest znacznie zniszczona, ale  należałoby zabezpieczyć i utrzymać  jej parter (wnętrza  trzytraktowe z zachowanym kamiennym portalem barokowym z XVIII w.) W dokumentacji konserwatorskiej  zaś  jest zalecenie: „parter elewacji  frontowej budynku nr.26 z renesansowym portalem należy bezwzględnie zachować i zabezpieczyć przykryciem.” Tak się jednak nie stało, portal został rozebrany i wywieziony z Jawora. Zatem złamano zalecenia konserwatorskie. Czy było to naruszenie prawa? W imię czego tak postąpiono?  Padła nazwa pewnej miejscowości gdzie podobno go wywieziono , a że  leży niedaleko Jawora i nigdy tam nie byłem- pojechałem tam.

cdn

Bogdan H. Krupa

Fragment planu z ul. Grunwaldzką. Na żółto 

zaznaczony opisywany portal.

Na tropie zabytku - cz. I

Zbierając  materiały do tematu o budownictwie mieszkaniowym w Jaworze przypadkowo uzyskałem ciekawą informację dotyczącą pewnego jaworskiego zabytku. Otóż po wojnie, po obu stronach ul. Grunwaldzkiej na odcinku od ul. Poniatowskiego do ul. Zamkowej było wiele zniszczonych budynków, które nadawały się jedynie do rozbiórki. Jednym z dobrze zachowanych miejsc  było wejście do budynku pod nr. 26 . Było ono ozdobione zabytkowym kamiennym portalem  ( patrz zdjęcie). Według informacji które wtedy uzyskałem portal ów decyzją ważnej osoby (najważniejszej  od zabytków na Dolnym Śląsku) miał być rozebrany i zabezpieczony.Rozebrany  został, bo go nie ma. Ale czy zabezpieczony? Co się z nim stało,  gdzie się znajduje? Padła wtedy nazwa miejscowości gdzie podobne rzeczy trafiać ponoć miały. Temat zaintrygował mnie bardzo. A że jestem  poważny i odpowiedzialny postanowiłem się tym zająć. Z urzędu niejako-wszak stowarzyszenie jest również Społecznym Opiekunem Zabytków i w tej materii z pożytkiem dla miasta i dla sprawy działamy. Podjąłem już pierwsze, a ciekawe kroki w tej sprawie i będę czytelników(zwłaszcza mieszkańców  miasta) informował o rezultatach mych dociekań i poszukiwań tego NASZEGO portalu. Bo że portal jest nasz nie ulega najmniejszej wątpliwości. I tu powinien wrócić. Oczywiście raczej nie do bramy nr. 26. Osoby odpowiedzialne (może z pomocą  społeczności)  zdecydują  gdzie go postawić. Może stworzyć np. lapidarium w Jaworze?
Warto wiedzieć,że Jawor jest w czołówce miast Dolnego Śląska jeśli chodzi o ilość zabytkowych portali. Obecnie  mamy ich cztery. Ten na ul. Legnickiej  należy do najładniejszych.

Bogdan H. Krupa

O nas

Tworząc Towarzystwo Społeczno – Kulturalne „Księstwo Jaworskie” przyjęliśmy jako hasło przewodnie najważniejsze wydarzenie ze średniowiecznej historii naszego regionu. Historyczne Księstwo Jaworskie uznaliśmy za nasze „godło” i zobowiązanie. Wynikają z tego wprost nasze zadania: badanie, ochrona i przekazywanie wiedzy na temat dziedzictwa kultury materialnej i niematerialnej Ziemi Jaworskiej - naszej Małej Ojczyzny. Stowarzyszenie posiada  status Społecznego Opiekuna Zabytków. Dzięki temu możemy efektywniej działać w realizacji naszych celów. Osobowość prawną nasze stowarzyszenie otrzymało 30.06.2005 r. 

Obecny (od 2012 r.) skład Zarządu (kadencja 3 letnia):

Piotr Pacak - prezes,

Bogdan Krupa - sekretarz,

Andrzej Kowalik  - skarbnik

-----------------------------------------------------------------------------
Konto bankowe w Banku Spółdzielczym w Jaworze, ul. Wrocławska 2:

Nr R-KU 12-8647-0007-0019-0466-2000-0001 

Zapraszamy do Jawora!

Jawor jest niedaleko, a nawet po drodze